| ТАСДИКЪЛАНГЪАН Къырым Мухтар Джумхуриети Юкъары Радасынынъ Къарары № 102-5/06, 2006 сенеси, июнь 21 |
Къырым Мухтар Джумхуриетининъ бюджети васталары эсабындан эда
этильген Къырым Мухтар Джумхуриетинде 2006-2010 сенелери сюргюн олунгъан
ватандашларнынъ ерлештирюви ве ичтимаий-медений инкишафы
ПРОГРАММАСЫ
I. Умумий низамнаме
Эвель сюргюн этильген къырымтатарлар, эрменилер, булгъарлар, урум-юнанлар ве немселернинъ Къырымгъа авдет эткени кутьлевий тарзыны алгъанындан берли, оларнынъ ерлешюви девлет тарафындан дикъкъат джеэттен биринджиликни алгъан ве кескин тургъан ичтимаий-икътисадий ве сиясий меселелеринден бири къалмакъта.
1991-2005 сенелери бюджет васталары эсабындан 34,5 бинъ адам эв-мескеннен теминленди, 802 км сув агълары, 1171 км электрик агълары 246 км газ агълары кечирильди, 110 км ёл тёшельди, 2832 талебелик 9 мектеп къурулды ве иляхре.
Къырым Мухтар Джумхуриетинде сюргюн этильген ватандашлар ичюн ерлештирюв ве ичтимаий-медений инкишафы боюнджа тедбирлернинъ омюрге кечирилювнинъ 14 йыллыкъ теджрибеси косьтере ки, девлет корьген чарелерге бакъмадан, авдет эткенлернинъ ерлешюв севиеси Къырым Мухтар Джумхуриетинде орта къарар теминлев севиесинден артта къала, онынъ ичюн мескен, ичтимаий-медений макъсатлы биналар, муэндис агълары къуруджылыгъы, сюргюн олугъанларнынъ топлу яшагъан мааллелерининъ абаданлаштырувы, шахсий эвлер къурмакъ ичюн топракъ дамартысы айырмакъ меселелерининъ чезилюви, шахсий ходжалыкъ тутмасы, догъмуш тиль, медениетлерини инкишаф эттирмеси ичюн шараит яратылмасы, тасиль ве дигер гуманитар программаларнынъ омюрге кечирилюви боюнджа кучь-къувет къоймакъ илериде де зарурдыр.
Авдет олув эснасынынъ девам этилюви, репатриантларнынъ Къырым Мухтар Джумхуриетининъ эалиси теркибинде микъдары ве файызы арткъаныны козьде тутып, сюргюн олунгъанларнынъ ерлештирюви ичюн янъы ерлер айырмакъ ве оларны ишнен теминлемек ичюн керекли шараитлер яратмакъ ичюн мувафыкъ масрафлар козьде тутмалыдыр.
Бугуньки куньде мескен алмакъ ичюн невбетте сюргюн олунгъанлардан 6 бинъ къоранта турмакъта. 18 бинъ шахсий къуруджылыкънен огърашкъан къоранта парасы олмагъанындан себеп къуруджылыгъыны битирип оламайлар.
Эвель сюргюн олунгъан ватандашларнынъ топлу яшагъан ерлеринде коммуналь ве ичтимаий инфракъурумнынъ инкишафы меселеси кескин тура. Репатриантларнынъ топлу яшагъан 300 къасаба ве мааллелернинъ 30 файызындан зиядеси сувнен теминленмеген, тахминен 7 файызда электрик ярыгъы ёкъ. Газнен теминлев ве къатты тёшемеси олгъан ёлларнынъ микъдары 15-20 файыздан зияде дегиль. Чокъусы къасабалар фельдшер-акушер нокъталары ве дигер ичтимаий ве турмуш макъсатлы объектлерден марум къалгъан.
Репатриантларнынъ ичтимаий-медений алышувы меселеси де пек муим меселелернинъ сырасындадыр. Ана тилинде чыкъкъан окъув, публицистика ве бедиий эдебиятнынъ дердж этилювини, окъув юртлары ве медениет муэссиселерининъ маддий-техникий темелини къавийлештирмек, бундан гъайры репатриантларнынъ украин джемиетине интеграциясы ве ичтимаий алышувына догърултылгъан дигер тедбирлерни теминлемек зарур. Бу меселелернинъ чезювинде Украина Президенти янындаки къырымтатар халкъ векиллерининъ Кенъеши, Къырым эрменилер джемиети, П. Хилендарский адына Къырым булгъарларынынъ джумхуриет джемиети,
«Видергебурт» Къырым немселерининъ джумхуриет джемиети, Къырым урум-юнанларынынъ федерациясы ортакъ олмалылар.
Сюргюн олунгъан ватандашларнынъ ерлештирювинен багълы меселелер комплексининъ чезилюви Къырым Мухтар Джумхуриетинде иджра акимиети органлары ве мааллий озь-озюни идаре этюв органларынынъ бири-бирине уйгъунлаштырып арекет этювиндедир, бу исе мезкюр Программанынъ къабул этилювини ваджип эте.
II. Къырым Мухтар Джумхуриетининъ бюджети васталары эсабындан
эда этильген Къырым Мухтар Джумхуриетинде 2006-2010 сенелери сюргюн
олунгъан ватандашларнынъ ерлештирюви ве ичтимаий-медений инкишафы
Программасынынъ биринджиликни алгъан ёнелишлери
Къырым Мухтар Джумхуриетининъ бюджети васталары эсабындан эда этильген Къырым Мухтар Джумхуриетинде 2006-2010 сенелери сюргюн олунгъан ватандашларнынъ ерлештирюви ве ичтимаий-медений инкишафы Программасы (илериде Программа) сюргюн этильген къырымтатарлар, эрменилер, булгъарлар, урум-юнанлар ве немселернинъ Къырым Мухтар Джумхуриетине авдет олгъанларынен багълы ичтимаий-икътисадий ве медений меселелернинъ чезилювине догърултылгъан ве Къырым Мухтар Джумхуриетининъ иджра акимиети органлары ве Къырым Мухтар Джумхуриетининъ мааллий озь-озюни идаре этювнинъ иджра органларынынъ оларнынъ ерлештирюви ве ичтимаий-медений инкишафы боюнджа биринджиликни туткъан меселелерини бельгилей.
Программанынъ биринджиликни алгъан ёнелишлери:
эвнен теминлев, меркезлештирильген темелли салымлар эсабындан башлангъан мескен къуруджылыгъынынъ битирмек ёлунен коммуналь ве ичтимаий инфракъурумнынъ инкишафы, репатриантлар топлу яшагъан ерлерде электрик, сув, газ агълары ве канализациянен теминлеви, къырымтатар тилинде тасиль алынгъан окъув муэссиселернинъ, эрмени, булгъар, юнан ве немсе тиллеринде дерс берильген сыныфлар ве сагълыкъ сакълав муэссиселернинъ маддий темелини пекитюви;
репатриантларнынъ гуманитар заруриетлерини къанаатлендирмесине догърултылгъан медений ве дигер тедбирлернинъ малиенен теминлеви, икътисадият ве ичтимаий-медений саасында нуфузлы зенаатлар боюнджа мутехассыслар азырлавында ярдым, ятакъханелерде яшамакъ ичюн масрафларны одемек ичюн пара айырувы, сюргюн олунгъан ватандашлар топлу яшагъан ерлерни ичильген сувнен теминлеви.
III. Программанынъ малиенен теминленюви
Программанынъ малиенен теминленюви Къырым Мухтар Джумхуриетининъ бюджетлеринде мувафыкъ йылларгъа козьде тутулгъан васталар черчивесинде эда этиле. Программанынъ малиенен теминленювнинъ къарарнен колеми иляве этиле.
IV. Программанынъ тедбирлери
1. Темелли къуруджылыкъта:
1.1. Умумий мейданлыгъы 10450 м2 олгъан мескен къулланувгъа кирсетильмеси теминленсин. |
|
| Эда этиджилери: | Къырым Мухтар Джумхуриетининъ Къуруджылыкъ сиясети, мимарджылыкъ ве мескен-коммуналь ходжалыкъ Назирлиги, Къырым Мухтар Джумхуриетининъ сюргюн олунгъан ватандашлар ве миллетлерара мунасебетлер ишлери боюнджа Джумхурий комитети, Къырым Мухтар Джумхуриетининъ шеэр шуралары иджра комитетлери, район девлет мемуриетлери |
| Эда этилюв муддети: | 2006–2010 сенелери |
1.2. Умумий узунлыгъы 84,7 км олгъан сув теминлев агъларынынъ къуруджылыгъы эда этильсин. |
|
| Эда этиджилери: | Къырым Мухтар Джумхуриетининъ Къуруджылыкъ сиясети, мимарджылыкъ ве мескен-коммуналь ходжалыкъ Назирлиги, Къырым Мухтар Джумхуриетининъ сюргюн олунгъан ватандашлар ве миллетлерара мунасебетлер ишлери боюнджа Джумхурий комитети, Къырым Мухтар Джумхуриетининъ шеэр шуралары иджра комитетлери, район девлет мемуриетлери |
| Эда этилюв муддети: | 2006–2010 сенелери |
1.4. 258 км газ борулары къулланувгъа теслим этильсин.
|
|
| Эда этиджилери: | Къырым Мухтар Джумхуриетининъ Къуруджылыкъ сиясети, мимарджылыкъ ве мескен-коммуналь ходжалыкъ Назирлиги, Къырым Мухтар Джумхуриетининъ сюргюн олунгъан ватандашлар ве миллетлерара мунасебетлер ишлери боюнджа Джумхурий комитети, Къырым Мухтар Джумхуриетининъ шеэр шуралары иджра комитетлери, район девлет мемуриетлери |
| Эда этилюв муддети: | 2006–2010 сенелери |
1.5. 1300 талебелик І-ІІІ басамакълы эки ортатасиль мектепнинъ къуруджылыгъы битирильсин.
|
|
| Эда этиджилери: | Къырым Мухтар Джумхуриетининъ Къуруджылыкъ сиясети, мимарджылыкъ ве мескен-коммуналь ходжалыкъ Назирлиги, Къырым Мухтар Джумхуриетининъ сюргюн олунгъан ватандашлар ве миллетлерара мунасебетлер ишлери боюнджа Джумхурий комитети, Къырым Мухтар Джумхуриетининъ шеэр шуралары иджра комитетлери, район девлет мемуриетлери |
| Эда этилюв муддети: | 2006–2010 сенелери |
1.6. 16 км ёл къулланувгъа кирсетильсин.
|
|
| Эда этиджилери: | Къырым Мухтар Джумхуриетининъ Къуруджылыкъ сиясети, мимарджылыкъ ве мескен-коммуналь ходжалыкъ Назирлиги, Къырым Мухтар Джумхуриетининъ сюргюн олунгъан ватандашлар ве миллетлерара мунасебетлер ишлери боюнджа Джумхурий комитети, Къырым Мухтар Джумхуриетининъ шеэр шуралары иджра комитетлери, район девлет мемуриетлери |
| Эда этилюв муддети: | 2006–2010 сенелери |
1.7. Сюргюн олунгъан ватандашлар топлу яшагъан къасабаларда канализация къуруджылыгъыны башлап, 11,9 км къадар къысмы къулланувгъа кирсетильсин.
|
|
| Эда этиджилери: | Къырым Мухтар Джумхуриетининъ Къуруджылыкъ сиясети, мимарджылыкъ ве мескен-коммуналь ходжалыкъ Назирлиги, Къырым Мухтар Джумхуриетининъ сюргюн олунгъан ватандашлар ве миллетлерара мунасебетлер ишлери боюнджа Джумхурий комитети, Къырым Мухтар Джумхуриетининъ шеэр шуралары иджра комитетлери, район девлет мемуриетлери |
| Эда этилюв муддети: | 2006–2010 сенелери |
2. Ичтимаий-медений саада:
|
|
| Эда этиджилери: | Къырым Мухтар Джумхуриетининъ сюргюн олунгъан ватандашлар ве миллетлерара мунасебетлер ишлери боюнджа Джумхурий комитети, Къырым Мухтар Джумхуриетининъ шеэр шуралары иджра комитетлери, район девлет мемуриетлери |
| Эда этилюв муддети: | 2006–2010 сенелери |
2.2. Козьде тутулгъан малиенен теминлевнинъ колеми ве Къырым Мухтар Джумхуриетининъ Тасиль ве илим Назирлигининъ сымарыш планына мувафыкъ ана тилинде окъув ве бедиий эдебиятнынъ нешир этилюви теминленсин. |
|
| Эда этиджилери: | Къырым Мухтар Джумхуриетининъ сюргюн олунгъан ватандашлар ве миллетлерара мунасебетлер ишлери боюнджа Джумхурий комитети, Къырым Мухтар Джумхуриетининъ Тасиль ве илим Назирлиги |
| Эда этилюв муддети: | 2006–2010 сенелери |
2.3. Сюргюнликке огъратылгъан ватандашлар сырасындан педагогик кадрларнынъ гъайрыдан азырлавы теминленсин.
|
|
| Эда этиджилери: | Къырым Мухтар Джумхуриетининъ Тасиль ве илим Назирлиги |
| Эда этилюв муддети: | 2006–2010 сенелери |
2.4. Сюргюн олунгъанларнынъ несили олгъан балаларнынъ язлыкъ сагъламлаштырувы эда этильсин.
|
|
| Эда этиджилери: | Къырым Мухтар Джумхуриетининъ Яшлар ишлери боюнджа, аиле ве гендер сиясети Назирлиги, Къырым Мухтар Джумхуриетининъ сюргюн олунгъан ватандашлар ве миллетлерара мунасебетлер ишлери боюнджа Джумхурий комитети, Къырым Мухтар Джумхуриетининъ шеэр шуралары иджра комитетлери, район девлет мемуриетлери |
| Эда этилюв муддети: | 2006–2010 сенелери |
2.5. Къырымтатарлар, эрменилер, булгъарлар, урум-юнанлар ве немселернинъ медениети ве аньанелерини тешвикъат эткен медений-этнографик меркезлернинъ, авескярлар иджадий коллективлернинъ фаалиетине ве маддий темелини пекитмесине къол тутулсын.
|
|
| Эда этиджилери: | Къырым Мухтар Джумхуриетининъ Медениет ве санаат Назирлиги, Къырым Мухтар Джумхуриетининъ сюргюн олунгъан ватандашлар ве миллетлерара мунасебетлер ишлери боюнджа Джумхурий комитети |
| Эда этилюв муддети: | 2006–2010 сенелери |
2.6. Къырым Мухтар Джумхуриети Назирлер Шурасы эр сене тасдикълагъан медений тедбирлер планына бинаен халкъ иджады фестиваллери, миллий медениетлер куньлери, сергилер, миллий бедиий коллективлернинъ гастроллери, миллий байрамларнынъ кечирилюви теминленсин.
|
|
| Эда этиджилери: | Къырым Мухтар Джумхуриетининъ Медениет ве санаат Назирлиги, Къырым Мухтар Джумхуриетининъ сюргюн олунгъан ватандашлар ве миллетлерара мунасебетлер ишлери боюнджа Джумхурий комитети |
| Эда этилюв муддети: | 2006–2010 сенелери |
2.7. Ана тилинде дердж этильген газет ве меджмуаларнынъ муарриетлерине дотациялар такъдим этильсин.
|
|
| Эда этиджилери: | Къырым Мухтар Джумхуриетининъ хабер берюв боюнджа Джумхурий комитети, Къырым Мухтар Джумхуриетининъ сюргюн олунгъан ватандашлар ве миллетлерара мунасебетлер ишлери боюнджа Джумхурий комитети |
| Эда этилюв муддети: | 2006–2010 сенелери |
2.8. Къырымтатар, эрмени, булгъар, юнан ве немсе тиллеринде тасиль берген мектеп чагъынадже, ортатасиль окъув муэссиселери (группа, сыныфлар) ве медений-тасиль меркезлери, авескярлар бедиий коллективлери, джумхурий медениет муэссиселери, телекосьтерювлер ве радио, газет ве меджмуалар муарриетлерининъ маддий-техникий темелини пекитюви боюнджа тедбирлер эда этильсин. .
|
|
| Эда этиджилери: | Къырым Мухтар Джумхуриетининъ шеэр шуралары иджра комитетлери, район девлет мемуриетлери, Къырым Мухтар Джумхуриетининъ хабер берюв боюнджа Джумхурий комитети, Къырым Мухтар Джумхуриетининъ сюргюн олунгъан ватандашлар ве миллетлерара мунасебетлер ишлери боюнджа Джумхурий комитети, Къырым Мухтар Джумхуриетининъ Тасиль ве илим Назирлиги, Къырым Мухтар Джумхуриетининъ Медениет ве санаат Назирлиги, |
| Эда этилюв муддети: | 2006–2010 сенелери |
2.9. Репатриантларнынъ ерлешюви ве ичтимаий-медений инкишафы меселелери боюнджа публицистик телепрограммаларнынъ азырлавы теминленсин.
|
|
| Эда этиджилери: | Къырым Мухтар Джумхуриетининъ хабер берюв боюнджа Джумхурий комитети, Къырым Мухтар Джумхуриетининъ сюргюн олунгъан ватандашлар ве миллетлерара мунасебетлер ишлери боюнджа Джумхурий комитети |
| Эда этилюв муддети: | 2006–2010 сенелери |
2.10. Репатриантларнынъ арасындан гъает агъыр вазиетте къалгъан мухтаджларгъа маддий къолтутув косьтерильсин.
|
|
| Эда этиджилери: | Къырым Мухтар Джумхуриетининъ сюргюн олунгъан ватандашлар ве миллетлерара мунасебетлер ишлери боюнджа Джумхурий комитети |
| Эда этилюв муддети: | 2006–2010 сенелери |
2.11. Ятакъханеде яшамалары ичюн ве мескен кирасы боюнджа масрафларнынъ одельмесине пара васталарнынъ айырылмасы козьде тутулсын.
|
|
| Эда этиджилери: | Къырым Мухтар Джумхуриетининъ сюргюн олунгъан ватандашлар ве миллетлерара мунасебетлер ишлери боюнджа Джумхурий комитети |
| Эда этилюв муддети: | 2006–2010 сенелери |
2.12. Репатриантларнынъ топлу яшагъан ерлеринде ичильген сувнен теминлевге масрафлар козьде тутулсын.
|
|
| Эда этиджилери: | Къырым Мухтар Джумхуриетининъ Къуруджылыкъ сиясети, мимарджылыкъ ве мескен-коммуналь ходжалыкъ Назирлиги, Къырым Мухтар Джумхуриетининъ сюргюн олунгъан ватандашлар ве миллетлерара мунасебетлер ишлери боюнджа Джумхурий комитети, Къырым Мухтар Джумхуриетининъ шеэр шуралары иджра комитетлери, район девлет мемуриетлери |
| Эда этилюв муддети: | 2006–2010 сенелери |
2.13. Репатриантларнынъ топлу яшагъан ерлеринде джисманий медениет ве спортнынъ инкишафы ве сюргюн олунгъан ватандашларнынъ арасындан спортчыларнынъ ярышларда иштирак этмек ичюн азырлавы боюнджа тедбирлер комплекси эда этильсин.
|
|
| Эда этиджилери: | Къырым Мухтар Джумхуриетининъ джисманий медениет ве спорт боюнджа Джумхурий комитети, Къырым Мухтар Джумхуриетининъ сюргюн олунгъан ватандашлар ве миллетлерара мунасебетлер ишлери боюнджа Джумхурий комитети |
| Эда этилюв муддети: | 2006–2010 сенелери |
3. Программа эда этильмесининъ тешкилятландырувы ве незарети.
Программанынъ эда этилювинен багълы Къырым Мухтар Джумхуриетинде иджра акимиети ве мааллий озь-озюни идаре этюв органлары фаалиетининъ идаресини Къырым Мухтар Джумхуриетининъ Назирлер Шурасы эда эте.
Къырым Мухтар Джумхуриетининъ шеэр шуралары иджра комитетлери, район девлет мемуриетлери, назирликлер, Къырым Мухтар Джумхуриетининъ джумхурий комитетлери Программанынъ эда этилюви акъкъында малюматны Къырым Мухтар Джумхуриетининъ сюргюн олунгъан ватандашлар ве миллетлерара мунасебетлер ишлери боюнджа Джумхурий комитетине такъдим этелер.
Къырым Мухтар Джумхуриетининъ сюргюн олунгъан ватандашлар ве миллетлерара мунасебетлер ишлери боюнджа Джумхурий комитети Программанынъ эда этильмесини незарет эте ве эр квартал Программанынъ тедбирлери эда этильгени акъкъында Къырым
Мухтар Джумхуриетининъ Назирлер Шурасыны хабердар эте.
4. Программанынъ омюрге кечирилювинден бекленильген нетиджелери.
Программанынъ тедбирлерини омюрге кечирилюви нетиджесинде къулланувгъа кирсетильмеси козьде тутула:
Сюргюн олунгъан ватандашларнынъ ичтимаий-медений инкишафына айырылгъан пара васталары эсабындан язлыкъ сагъламлаштырув лагерьлеринде ве раатлыкъ базаларында балаларнынъ раатланувыны эда этмек, бир керелик маддий ярдым косьтермек ве иляджлар, эшитюв аппаратлары, протезлер сатын алмакъ, амелият ве тедавийлевни эда этмек, медений, тасиль, спорт ве дигер тедбирлерни кечирмек, бир сыра окъув муэссиселери, миллий бедиий коллективлер, джумхурий медениет муэссиселерининъ маддий-техникий темели пекитювининъ эда этмеси козьде тутула.